حضور خاکستری رو به جلو

مدیریت آبخیزداری سازه محور اساساً بر روی کنترل فرسایش خاک ! یعنی بر معلول متمرکز

 

 حضور خاکستری رو به جلو

 

مدیریت آبخیزداری سازه محور اساساً بر روی کنترل فرسایش خاک ! یعنی بر معلول متمرکز است ! من منتقد عملیات آبخیزداری نیستم ! اما اینکه می گویند: "مخالفین و منتقدان آبخیزداری تلاش می کنند با رد عملیات سازه ای آبخیزداری و تاکید بر ِضرورت تمرکز صرف بر احیای پوشش گیاهی در برنامه های اجرایی آبخیزداری (که وظیفۀ بر زمین ماندۀ بخش های جنگل و مرتع است)، این وجه مهم تمایز آبخیزداری را انکار نمایند" خود اذعان به وظیفه بر روی زمین مانده و تاکید موکد بر آبخیزداری سازه محور در سازمان است.

عملیات آبخیزداری سازه محور فارغ از تعریف خاص خود یعنی "مجموعۀ اقداماتیکه با هدف اطمینان از بهره برداری پایدار از منابع آبخیز اتخاذ می شود" دور می شود و بر انجام اقداماتیکه بیشترین جذب و نفوذ نزولات آسمانی را داشته تا خیزش رواناب کمترین سیلاب و کمترین فرسایش را در پی داشته باشد، هیچ تمرکزی ندارد.

این ضعف سازمانی ی سازمان جنگل ها در پانزده سال اخیر است، هیچیک از طرح های آبخیزداری مصوب سازمان جنگل ها نیست و اجرای طرح هاییکه به تصویب سازمان نرسد، عملاً اقدام بر خلاف قانون تلقی می شود.

جلو داری آبخیزداری در عنوان سازمان منابع طبیعی، بیانگر حضور خاکستری رو به جلو این فعالیت در مدیریت منابع طبیعی کشور است که تفکر جنگلبانی را منحرف کرده است در حالیکه هنوز رسالت ملی کردن خود را در ثروت های عمومی به قطعیت و تثبیت مرز نرسانده است، تا جایگزینی نظام مالکیت دولتی نسبت به منابع ملی شده در جامعه محرز شود و برای جایگزینی نظام بهره برداری عرفی و سنتی برنامه ملی مصوبی را به اجرا بگذارد !

تعارض منافع به صور مختلف به جریان می افتد ! آنگاه که در مدیریت منابع طبیعی حضور جنگلبان ها و تفکر جنگلبانی بی رنگ می شود، باید اذعان کرد که مدیریت علمی عملی منابع از ریل خارج شده است. در چنین شرایطی یقینا حاشیه ها بر متن غلبه پیدا خواهد کرد.

منابع طبیعی کشور در وضعیت کنونی راهی جز به تاراج رفتن در پیش رو ندارد، دست و پا زدن برای حفاظت و بهینه سازی مدیریت آن بی فایده است. زیرا این شرایط خود دستاورد کنشگری اجتماعی است، که از دلسوزی شرایط مدیریت در این منابع را به این روز رسانده اند.

تفکر جنگلبانی کشور را به شرایطی رسانده اند که از ترس مردن ! دست به خود کشی بزند و غرق در ایده تنفس باشد، در چنین شرایطی انتظار عبثی است که بتوان به قشر ایده مند ادغام و ارتقاء تشکیلات این توجه را داد که هر تصمیمی در این مقطع سم مهلکی برای تفکر جنگلبانی است.

البته می توان به نظرات ابرازی جدید کنشگران اجتماعی در رابطه با مخالفت با ادغام تشکیلات و خطرناک بودن آن نیز اشاره کرد، اما در این ابراز نظرات احیای تفکر جنگلبانی مستتر نیست و ایمائاً تکیه بر پایبندی ایده تنفس دارد.

بر حسب قوانین مختلف جاری کشور جنگل ها و مراتع منابع هستند و نوعا منابع تجدید پذیرند و با تفکر جنگلبانانی متخصص و طی مطالبه گری آنها، مالکیت محلی این منابع، به فرایند ملی شدن جنگل ها و مراتع منتهی شد و این منابع با رسالت جنگلبانی منتهی به اخذ سند مالکیت شد، نه با تفکر آبخیزداری ! که آبخیزداران انتقاد کنند چرا جنگلبانان نسبت به این نوع تغییر نام منتقدند.

 ادغام در همه دهه های پس از ملی شدن جنگل ها مطرح بود و تفکر جنگلبانی و دستاوردهای آن در کشور برای حفظ مالکیت عمومی جنگل ها و مراتع، مدام با چالش ادغام و انحلال و دست به دست شدن ساختار جنگلبانی مواجه بود.

عرصه های طبیعی و زراعی از ابتدای قرن با تشدید بهره برداری و بهره برداری مازاد بر توان اکولوژیک مواجه بود ! از این رو به عملیاتی که بدان آبخیزداری سازه محور گفته می شود، نمی توان کلاً آن را خط زد ! مخصوصا بندهای مشبک در شمال کشور را ! زیرا در مناطق بحرانی در کنترل بحران سیلاب مؤثر است !

اما بحران موجود یعنی وقوع سیلاب خود حاصلِ حضور خاکستری مدیریت غیر حرفه ای در منابع با اهمیت است، که به کنترل بهره برداری مازاد بر توان اکولوژیک بی توجه است و به اثر بخشی بهبود پوشش گیاهی برای افزایش جذب نزولات وقعی نمی دهد.

نمی دانم در ابتدای قرن چه اتفاقی در کشور رخ داد ! نمی دانم تبعات ملی شدن جنگل ها و مراتع چه عمقی دارد. اما تعارض منافع در این منابع نمی گذارد، در چارچوب مدیریت پایدار یک مدیریت علمی عملی در منابع طبیعی تجربه شود !

ما منتقد تقابل با تفکر جنگلبانی هستیم ! منتقد عملیات آبخیزداری سازه محوریم ! اگر آبخیزداران و سایر مقامات کشور این نوع عملیات در کف دره ها و رودخانه را مفید می دانند، برای یکپارچگی مدیریت باید انجام این عملیات را در معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی یا در وزارت نیرو تجمیع کنند، تا ساختاری چابک برای تولید خدمت ایجاد شود و احداث سدهای بزرگ انتقاد آمیز نیز به احداث بندهای مفید سوق یابد.

 

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما بعد از تایید مدیریت در سایت منتشر خواهد شد
  • هیچ نظری یافت نشد.