آمار بازدیدکنندگان سایت

02260121
امروز
دیروز
هفته جاری
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
1096
1069
7993
3444
30030
2260121

آی‌پی شما: 35.175.121.230
امروز: ساعت

چشم انداز ناپایداری در جنگل

بی ثباتی مدیریت ها در جنگل را به جنگل نسبت ندهیم ! اشتباه نکنیم جنگلِ دارای توان تجدیدپذیری، قطعا پایدار...

 

چشم انداز ناپایداری در جنگل

بی ثباتی مدیریت ها در جنگل را به جنگل نسبت ندهیم ! اشتباه نکنیم جنگلِ دارای توان تجدیدپذیری، قطعا پایدار است، اما استفاده از تعاریف و واژه های غیر مرتبط با دانش جنگلداری، مشکلات و آسیب های مدیریت در جنگل را از حفره ها به چاه ها تبدیل کرده است.

آنگاه که روند انجام امور حاکمیتی جنگل ناپایدار است و مدیریت های علمی عملی در نیمه راه رها می شود و ناپایدار است، جنگل پایدار واجد چه ملاحظات منطبق با دانش جنگلداری است !

تصور کنید بر فرایند انجام عملیات ملی کردن جنگل ها که در زمره اصلی ترین امور حاکمیتی در جنگل است، ابهام ایجاد شده است. به نحویکه در سه دهه اخیر اسناد مالکیت جنگل های ملی شده اعتراض پذیر و غیر قطعی تلقی می شود، مفهومش این است که شصت سال فرایند ملی کردن تحت امور حاکمیتی ناپایدار بوده است و به همین جهت باید گفت؛ انجام امور حاکمیتی تا حدودی در ایران زمین حاشیه سایه روشن دارد.

در رابطه انجام امور حاکمیتی می توان استنباطی منطبق با فحوی ضرب المثل معروف «مگر سر آوردی ! » داشت، احکام حاکمیتی ملی شدن نیز مستثنیاتی داشت و نیازمند دقت و توجه در فرایند اجرا بود.

ملی کردن جنگل ها و مراتع قطعا به عملیات اجرایی تغییر نظام مالکیت در بیش از ۸۰ درصد مساحت خشکی کشور نیاز داشت. بالتبع در راستای تغییر نظام مالکیت باید در زمینه بهره برداری از این پهنه سرزمینی به تدریج تغییر نظام بهره برداری نیز به جریان اجرا گذاشته می شد.

بسیار بدیهی است که برای چنین تغییراتی «چه به موازات هم و چه با تقدم تأخر» مقاومت و تقابل وجود دارد و که خود منشا حاشیه سایه روشن انجام امور حاکمیتی است یعنی شکستن مقاومت ها و برداشتن تقابل ها و همراه نمودن می تواند قهری و یا تحت ابتکار عمل ترویجی انجام شود.

تنها علمی که می تواند زبان مناسب و مشترک صرفه و صلاح در جامعه هدف، برای چنین عملیات گسترده ای داشته باشد زبان اقتصاد است. که می تواند خدمات ترویجی را پشتیبانی کند !

به هر حال انجام امور حاکمیتی این دو عملیات اجرایی عاری از اقدامات ترویجی انجام شد و حتی با وصف اینکه بر فرایند تشخیص تا رای و اخذ سند در بعد از انقلاب، با ایراد مواجه شد و بر حسب اقتضا و مصلحت تمهیداتی برای رفع اعتراض پیش بینی و مقرر شد، مع الأسف همان فرایند فاقد بار ترویجی در جامعه هدف شد.

اینک با گذشت حدود۳۰ سال از تاریخ ماده واحده تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای مقررات ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری، هنوز متولی بخش منابع طبیعی نمی تواند در قالب ابتکار عمل در توانمند سازی، با ابزار ترویجی مناسب از علم اقتصاد استفاده و صرفه و صلاح را در جامعه هدف به صورت علمی تبیین کند و جایگاه ذینفعان و وابستگان معیشتی در منابع ملی شده را در مدیریت به نحوی برنامه ریزی کند که ماحصل چنان اقدام و عملی در مفهوم کنترل عوامل تخریب جنگل ملموس شود.

نگاه برخی اساتید که هیچگاه در بخش اجرای جنگل، کار اجرایی نکردند و از این رو تصور می کنند سازمان جنگل ها در گذشته جنگل را صرفا به عنوان یک منبع تولید کننده چوب می دید ! توقف بهره برداری و النهایه استراحت جنگل بود، هر چند که اساتید برجسته مرتبط با جنگل های کشور با چنین نظراتی «بلحاظ صفر و صدی بحث» موافق نبودند از بهره برداری موسوم به «تجاری» صرف نظر و در این مقطع از زمان برای اقتصادی نمودن فعالیت جنگلداری و نجات جنگل ها از تبعات تاثیر عوامل تخریب، به بهره برداری غیر تجاری توجه دارند.

هر چند که بهره برداری غیر چوبی نیز از جمله هدفگذاری های در بین موافقین و مخالفین با تعطیلی طرح های جنگلداری است. اما در طول دهه اخیر هیچ مکانیزم تقویم و وصول و کسب درآمد از تولیدات و محصولات غیر چوبی«فرعی» معرفی نگردید.

به طور واضح جنگلداری نتوانست از مبانی علم اقتصاد بیشتر از قبل استفاده کند و اقتصاد دانان نیز نتوانستند دریچه های بازار را به روی جنگلداری و جنگلداران باز کنند.

بدین ترتیب دو آسیب جدی در چشم انداز آتی جنگل ها نمایان است؛

از یک طرف متولی منابع طبیعی قادر نیست ساختار کارهای امور حاکمیتی را بشکند و برای ذینفعان فرصت تصدیگری ایجاد کند، تا آنها بتوانند در فرصت تصدی ها به بهبود معیشت و جایگزینی معیشت برسند.

از طرف دیگر در مفهوم «توسعه اقتصادی» جنگلداری هنوز قادر به کسب ابتکار عمل در جبران خلاء موجود نگردید و نمی تواند تولیدات غیر قابل مبادله جنگل و یا از محصولات فرعی آن، به نحوی استحصال محصول و کسب درآمد کند تا آنگاه که می گوید؛ بهره برداری غیر چوبی ! متخصصین مرتبط با فعالیت جنگلداری پیام ادامه تعطیلی طرح ها و تشدید شرایط تخریب را استنباط نکنند.

بین انجام امور حاکمیتی پایدار و انجام امور حاکمیتی ناپایدار باید تفاوت قائل شد، وابستگان معیشتی جنگل در طرح جایگزین جنگل باید در عملیات اجرایی با تغییر نظام مالکیت و تغییر نظام بهره برداری همراه باشند، به عبارتی

اقدام اجرایی؛

-       مغایر با منافع وابستگان معیشتی جنگل نباشد

-       به تزویر با منافع ذینفعان رفتار نشود

-       نسبت به منافع ذینفعان بی اعتنا نباشد

اقدام اجرایی در هر صورت باید بتواند عملیات خود را با منافع ذیفعان همراه شود.

نظر خود را اضافه نمایید

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما بعد از تایید مدیریت در سایت منتشر خواهد شد
  • هیچ نظری یافت نشد.

كاربران آنلاين

ما 19 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم