تأمل در بهره برداری یا توقف در بهره برداری !

پس از ما گو جهان را آب گیرد !  این ضرب المثل ایرانی است و در امثال حکم آمده است. ایده استراحت جنگل که با تنفس بهره برداری در طرح جنگلداری به کرات مطرح شده است، فرصت بهینه سازی مدیریت را مختل می کند و زمینه اختلال ناشی از توقف بهره برداری سبب ضعف بنیان های ساختاری

 

تأمل در بهره برداری یا توقف در بهره برداری  !

 

یاد و خاطره شهدای دولت گرامی باید وهفته دولت به دولت مردان مبارکباد

 

پس از ما گو جهان را آب گیرد !  این ضرب المثل ایرانی است و در امثال حکم آمده است. ایده استراحت جنگل که با تنفس بهره برداری در طرح جنگلداری به کرات مطرح شده است، فرصت بهینه سازی مدیریت را مختل می کند و زمینه اختلال ناشی از توقف بهره برداری سبب ضعف بنیان های ساختاری شده و در نهایت امر بهداشت و پرورش جنگل فراموش می شود و امکان بازسازی ساختاری از دست می رود. اجرای ایده تنفس فرصت ها در دوره رکود اقتصادی را به تهدیدات جدی در حفاظت و نظارت بر منابع جنگلی و دستاوردهای پنجاه ساله آن تبدیل می کند.

در رابطه با تقابل این ایده باید گفت به جای کلمه توقف باید از کلمه تأمل استفاده شود. همچنانکه در طول 3 سال گذشته مدام از یک عبارت با این محتوی « من جنگلداری را در برابر طوفان خرمن نمی کنم » استفاده کردم و منظورم این بود و هست که نسبت به نحوه فرایند تهیه طرح - فرایند تصویت طرح - فرایند واگذاری مدیریت اجرای طرح - فرایند نظارت بر اجرای طرح ایراد داشتم[1]  و دارم.

در عملیات کنترل و بازرسی هر رشته و تخصصی، توقف و تنفس به منزله این است که ! نسبت به همه فعالیت ها با دیده ظن و گمان برخورد می کنیم و قادر به تفکیک مظنونین در بستر فعالیت ها نیستیم. لاجرم تصمیم می گیریم همه افراد را دست گیر کنیم، تا تحت بازجویی قرار بگیرند، تا ضعف خود را جبران کرده و توان شناسایی مظنونین را پیدا کنیم ! همه می دانیم این وضعیت کنترل و بازرسی برای آحاد جامعه  بسیار بد است.

جنگلداری نظارت سیستمیک دارد و تحت این نظارت قادر است در فرایندها یا بر فرایندها در سیستم، هر گونه کنترل را عملیاتی کند و هیچ نیازی به بگیر و ببند ندارد. این نظارت سیستمیک قادر است اطلاعات مربوط به همه دخالت ها در مدت های اجرایی گذشته را بازیابی و مرور نماید. اسلاف ما در جنگلداری مجبور بودند در عین محرومیت از مبلمان اداری در جنگل کار کننند، اما کارکنان دیگر دستگاه ها در پشت میز مناطق شهری و روستایی کار کرده اند!  ایده پردازان تنفس جنگل، یک دستگاه نمونه و مشابه را با این توان عملیاتی معرفی کنند.

برخی دوستان معزز ما اگر می توانند مسئله آلودگی منابع آبی را حل کند.!

چرا پشت این فرافکنی ها سنگر می گیرند ؟

 اینکه همه آحاد جامعه به تبع حقوق عمومی ملحوظ در اموال عمومی حق اظهار نظر در هر زمینه ای دارند، حق مسلم آنها محسوب می شود. اما در برقراری این حق مسلم در نظام اداری مکانیزمی وجود دارد و هر فرد از جامعه غالباً امور مربوط به تأدیه حقوق خود را با حق انتخاب وكيل و اعطاي حق وكالت در توكيل، از طریق وکلای جامعه پیگیری می کند.

بنابراین فعالیت سمن ها تا حد کنشگری بسیار با اهمیت است، اما هرگز نباید یک فعالیت برنامه محور بلند مدتی مانند جنگلداری ، تحت تأثیر این نوع فعالیت ها قرار گیرد و متأثر از ایده ها و نظرات، برنامه تحت اجرا را بدون تهیه و تصویب برنامه جایگزین[2] متوقف نمود.

در طول حدود سه سال گذشته نه تنها ایده پردازان در ارائه برنامه جایگزین عاجز مانده اند، بلکه مجموعه علمای فن و تخصص مرتبط با جنگل نیز نتوانستند در ارائه یک برنامه اجرایی جایگزین به اجماع نظر برسند. چرا با این وصف دانسته یا ندانسته بعضی حتی آتش بیار معرکه می شوند. ؟  حرفه شغلی آنها کلاً سیاسی است. اما حرف بی محتوی آنها مرتبط با تخصص جنگلداری و یکی از فعالیت های دارای چارچوب مشخص و قانونی است !

کراراً  اشاره کردم در موضوع فوق العاده مهم و حساس در مدیریت جنگل، افراد متخصص نیز به صرف اینکه دارای تخصص در زمینه مرتبط با علوم جنگل هستند، اما تجربه اجرایی ندارند، به اجرای نظر و ایده خود اصرار نورزند. آنها تلاش کنند تا ایده و نظرشان مشمول ضرب المثل آزمون و خطا نشود و مراحلی را طی کند. یعنی فرایند پژوهشی داشته باشد-  اجرای نتایج پژوهشی در سطح محدود داشته باشد - سپس در صورت موفقیت اجرایی به تعمیم آن اصرار ورزند.

تأمل در ایده تنفس جنگل به جهت اینکه به فرایند پوست اندازی و خانه تکانی کمک می کند، کنشگری است و شاید بسیار پسندیده است، اما هرگز به اجرای ایده تنفس در بهره برداری فکر نکنیم، چون این ایده بنیان های مدیریت علمی عملی جنگل را مختل می کند و هیچگاه نتیجه حفاظتی و صیانتی ندارد.

در ارتباط با ابعاد توسعه مدیریت در جنگلداری ابهام ایجاد نکنیم. به امکان ایجاد ظرفیت جذب نیروی انسانی و دانش بنیان کردن فعالیت های مختلف در جنگلداری – به امکان حل مسئله تعارض ها در مدیریت در قالب طرح جنگلداری – به امکان افزایش تولید داخلی مواد خام سلولزی مورد نیاز صنعت چوب و کاغذ کشور- به امکان توسعه جنگل و زراعت چوب بیاندیشیم.

آگاه باشیم اگر حتی سمن هایی برای اخذ و تخصیص اعتبار دولتی برای مدیریت و نگهداری طرح جنگلداری تلاش کنند، ما با این ایده که سال ها دولت های مختلفی در تلاش بوده اند، تا اتکای اقتصاد ملی را به درآمدهای نفتی کاهش داده یا قطع کنند، هم نظر هستیم و هرگز با افزایش اتکای اقتصاد ملی به درآمدهای نفتی موافقت نداریم و ما از اقتصاد دانان تأسی می کنیم و به هر فعالیت آحاد جامعه که بتواند فعالیتش توجیه اقتصادی نماید رای می دهیم و هرگز با تخصیص اعتبار حاصل از محل درآمد نفتی تجدید ناپذیر برای مدیریت منابع تجدید پذیر موافقت نداریم.!

برای یک مدیریت بهینه و مقبول در جنگل های شمال، حداقل به مبلغ 7500 ریال اعتبار نیاز است و در مجموع برای جنگل های کشور که به رفع نگرانی موجود بپردازد، به مبلغ 525000 میلیارد ریال اعتبار نیاز است. ایده پردازان دنبال بهینه سازی هستند یا دنبال تخریب بنیان ها !

کمپین موافقین ادامه اجرای طرح جنگلداری با عنوان ایده تأمل در بهره برداری به جای ایده توقف بهره برداری اعلام می شود. لازم است موافقین ادامه اجرای طرح جنگلداری با تحرک بیشتری در ترویج فرهنگ جنگلداری داشته و برای افزایش اطلاعات دقیق مقامات کمک کنند. تا به مسئله اصلی کشور یعنی مسئله اقتصادی و به تبع آن فعالیت اقتصادی درونزای جنگلداری اهمیت داده شود.

با گرامی داشت یاد و خاطره شهدای دولت و مبارکباد به دولت مردان در هفته دولت باید  اذعان داشت. برای مستخدمین دولت " ارائه خدمت مؤثر به مردم" شاخص موفقیت محسوب می شود. تنها ویژگی منحصر به فرد هر کارمند در میزان جلب رضایت نهفته است. اما مکانیزم دریافت جلب رضایت  در سیستم اداری گنگ و مبهم بوده است. اما امیر کلام مولی الموحدین حضرت علی .ع. در نامه ای به یکی از کارگزارانش  وظایف دولتمردان خود را  " فروتنی و نرمخويى قرار داده است. اِخفَض لَهُم جَناحَكَ، وألِن لَهُم جانِبَكَ؛ "  تأسی از امیر کلام برای هر مستخدم واجب است و این نکته رمز و لطف خدمت هر مستخدم محسوب می شود.



[1] - در واقع من اولین کارشناس اداره حفاظت در اداره کل نوشهر بودم که در بررسی طرح جنگلداری لنگا و آنالیز اطلاعات مربوط به پروانه قطع سهمیه سال دوم و ضایعات قطع آن در سال 75 کار فنی حفاظتی کردم و بخش فنی جنگلداری اداره کل و دفاتر سازمان، با احترام به کار فنی حفاظتی انجام شده، جهت لغو قرارداد با مجری طرح به اتخاذ تصمیم رسید و طرح از مجری خلع ید و برای آگهی مزایده آماده شد.

 

[2] - چون تاکنون در کشور، تهیه برنامه ملی و چگونگی مدیریت آتی جنگل هنوز به قطعیت و اجماع نظر نرسید. من به عبارت هایی چون روش جنگلداری و شیوه و برش در جنگلشناسی و هدف اجرای طرح، اصلاح ساختار  یا پرورش جنگل و بهره برداری تک محصولی یا چند منظوره در طرح نمی پردازم و فقط از عبارت "برنامه جایگزین" استفاده می کنم .