ارتقاء حفاظت و نظارت جنگل بدون اعتبار دولتی نیز دست یافتنی است.

به تبع برخی دست اندازی های انسان به طبیعت در مناطق مختلف و شکستن «Buffer zone» و عبور از خط قرمزها و پا گذاشتن در محدوده «Core Zone» حفاظت و صیانت در حاله ابهام قرار گرفت و تهدیدات زیستی جدی و ملموس شد. اما برای حفاظت و صیانت باید موقعیت شناس


 

 

ارتقاء حفاظت و نظارت جنگل بدون اعتبار دولتی نیز دست یافتنی است.


به تبع برخی دست اندازی های انسان به طبیعت در مناطق مختلف و شکستن «Buffer zone» و عبور از خط قرمزها و پا گذاشتن در محدوده «Core Zone» حفاظت و صیانت در حاله ابهام قرار گرفت و تهدیدات زیستی جدی و ملموس شد. اما برای حفاظت و صیانت باید موقعیت شناس بود ! معمولاً در وضعیت  رکود اقتصادی در هر کشور، بهره برداری سنتی و عرفی به افزایش سطح اتکا به منابع طبیعی منتهی شده و بهره برداری مضاعف و خارج از توان اکولوژیک می انجامد.

پرواضح است که در طول سه دهه گذشته شرایط اقتصادی کشور از رونق لازم  برخوردار نبوده است و از این رو سهم سرمایه گذاری دولت در بخش منابع طبیعی ناچیز است و به همین دلیل بسیاری از ظرفیت های قابل تبدیل به فرصت که می توانست بستر ساز رونق اقتصادی گردد، از دست رفت. بنابراین برای رفع مشکلات مدیریت منابع طبیعی در این مقطع از زمان نمی توان انتظار داشت، مدیران سازمان مدیریت و برنامه ریزی بر روی درخواست های اعتباری، آدرس خزانه داریکل را برای دریافت اعتبار پی نوشت کنند.

 با اعتقاد به اینکه خدای متعال مواهب طبیعی را برای انتفاع نسل بشر خلق کرده است، همه می دانیم که بسیاری از زون های حائل و سپر در منابع حیاتی آسیب دید و از دست رفت. با این وصف بهره برداری در بسیاری از منابع جنگلی و مرتعی نمی تواند هدف اولیه باشد. اما این نکته مهم نباید به نحوی تلقی و تصور شود که مدیریت منابع نیز مخدوش گردد.

اگر در جنگل های شمال با اجماع نظر به قطع بهره برداری چوبی برسیم، لاجرم باید برای تولید متوسط 5 میلیون متر مکعب رویش چوبی برنامه حفاظت و پرورش در جنگل داشته باشیم، از این رو نمی توانیم عملیات بهداشتی و پرورشی را خط بزنیم. با وقوف به اطلاعات تولید شده 50 سال گذشته می دانیم در جنگل های شمال تعداد 4316 واحد آبادی وجود داردکه 3401 واحد آبادی در داخل جنگل و از این تعداد 2312 آبادی ( شامل16000 خانوار) دارای سکنه زیر20 خانوار و با 78390 خانوار جنگل نشين، مصرف کننده  تعارض در مدیریت تولید و مصرف و محرومیت داریم.

مصرف کنندگان محروم از خدمات از سرشاخه درختان برای انواع سوخت و حصارکشی و از چوب تنه صنعتی برای انبار و سکونتگاه و ابزار کشاورزی و... استفاده می کنند و حجم مصرف کل 78390 خانوار در حدود 3.5 میلیون متر مکعب برآورد می شود.

آیا باید مدیریت مبتنی بر تهیه و اجرای طرح را نمی توان رها کرد ؟ البته  نباید رها کرد !  تلاش 2.5 ساله ام این نکته را بیمه کرد که همه دلسوزان در مسئله ادامه اجرای طرح در مدیریت جنگل ابهام ندارند، اما هنوز بر روی بهره برداری بر باورهای جزمی اثبات نشده ای اصرار دارند. این اصرار هرگز به نفع حفاظت و صیانت از جنگل های با ارزش شمال کشور نخواهد بود.

اگر مدیریت جنگل در یک پوست اندازی و خانه تکانی برای خروج از تک محصولی و دستیابی به چند محصولی، بدون ایجاد اختلال موفق خارج شود، بی تردید با اقدام و عمل به توسعه مدیریت مشارکتی می توان در سایه تدبیر با رویکرد توانمندسازی به خروج موفق 3  میلیون متر مکعب هیزم از جنگل رسید و بهداشت و پرورش جنگل را ساماندهی کرد.

 به طور واضح حفاظت و صیانت از جنگل ها و مراتع از طریق اعمال حاکمیت امری عبث پر اصطکاک و با وصف اخذ رای و سند و قطعیت اسناد امری مختوم تلقی می شود. از این روحفاظت و صیانت از جنگل ها و مراتع باید از طریق توسعه مدیریت و ارتقاء جایگاه نظارت و گسترش فناوری مانیتورینگ و پایش دنبال شود.

با این وصف توسعه تشکیلات یگان حفاظت با جذب نیروی انسانی جهت حفاظت فیزیکی نیز در حاله ابهام قرار می گیرد و لازم است یگان حفاظت مجهز به ابزار توسعه یافته و توانمند در استفاده از انواع تجهیزات انفرادی و مهندسی آماده گردد.

توسعه مدیریت در مدیریت جنگل و مرتع که دارایی زیستی هستند، باید با اقتصاد درونزا و بی اتکا به اعتبار دولتی و حتی الامکان دانش بنیان به اجرا گذاشته شود. جذب نیروی دانش آموخته نیز یکی از مباحث جدی توسعه مدیریت در جنگل های شمال است و این نکته از جمله پیشنهادات ارائه شده در سال 94 بوده است

 

بهره برداری نباید هدف شود، اما مدیریت منابع جنگلی و مرتعی کارکردهای قابل بهره برداری مستقیم و غیر مستقیم دارد و با بهره برداری حداقلی می توان از تولیدات این منابع بهره برداری مستقیم نمود و از سایر کاردها به عنوان ظرفیت قابل تبدیل به فرصت سود برد و فعالیت های را بی اتکا به تولید جنگل ساماندهی کرد.

اگر در جنگل های شمال حداقل به میزان 0.5 متر مکعب و حداکثر 0.7 مترمکعب از رویش سالیانه برداشت شود، در همین وضعیت و اندازه اقتصادی می توان علاوه بر نیروهای موجود در طرح های جنگلداری 2337 نفر به ازای هر طرح 2 نفر و مجموعاً 1000 نفر نیروی انسانی دانش آموخته بخش را بدون نیاز به اعتبار دولتی و اخذ مجوز از دولت جذب کرد.

توسعه مدیریت در ابعاد مختلفی در بخش جنگلی و مرتعی کشور می تواند مورد بحث و برسی قرارگیرد. قدر مسلم در چارچوب اقتصاد مقاومتی، می توان فعالیت های مختلفی را در چارچوب بهره برداری غیر مستقیم و بهره برداری از محصولات فرعی ساماندهی نمود و برای توسعه و احیای منابع جنگلی ج و مرتعی دست روی دست نگذاشت و به انتظار اعتبار دولتی ننشست.

آثار توسعه مدیریت در شمال کشور از دو ایتم ثبت و صدور مکاتبات که متأثر از توسعه فعالیت های جاری است و تعداد نیروی انسانی حقوق بگیر از اعتبار دولتی و درآمد مندرج در تراز مالی طرح های جنگلداری واضح و مبرهن است ، به طوریکه متوسط تعداد مکاتبات ادارات کل در خارج از شمال پایین تر از 50000 و تعداد مکاتبات در ادارات کل شمال بالاتر از 60000 هزار و تعداد نیروی انسانی در 130 میلیون هکتار از منابع طبیعی خارج از شمال کشور در حدود 8000  نفر و تعداد نیروی انسانی در 4 میلیون هکتار منابع طبیعی شمال    5117 نفر است.

همه باید تلاش کنیم در جهت حفظ و صیانت از منابع طبیعی به توسعه مدیریت بپردزیم و در چارچوب توسعه مدیریت برای برونسپاری وظایف تصدیگری برنامه ریزی کنیم و ظرفیت های مختلف را برای تولید فرصت ها اختصاص دهیم و در واحد مدیریت از فقر عدم تحرک به توانمندسازی و تحرک اقتصادی برسیم.

اگر در این مقطع از زمان ظرفیت دانشگاهی به درستی استفاده نشود،  انجام مطالعات نیز هرگز به سمت اجتماع محور شدن و دانش بنیان کردن سوق نمی یابد.